BES'te Emeklilik Maaşı Nasıl Bağlanır?

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) emekliliğe hak kazandığınızda birikiminizi tek seferde toplu olarak almak zorunda değilsiniz. Dilerseniz yıllık gelir sigortası (annüite) sözleşmesi yaparak kendinize düzenli bir emeklilik maaşı bağlatabilirsiniz. Peki BES'te emeklilik maaşı nasıl bağlanır, maaş tutarı nasıl belirlenir? Bu yazıda emeklilik maaşı sürecini adım adım ele alıyoruz.

BES'te emeklilik maaşı nasıl bağlanır?

Emekliliğe hak kazanan katılımcı birikimini üç şekilde kullanabilir: toplu ödeme, düzenli ödeme programı veya yıllık gelir sigortası. Maaş bağlatmak, yıllık gelir sigortası (annüite) sözleşmesi yapmak anlamına gelir. Bu sözleşme katılımcının kendi emeklilik şirketiyle ya da bir hayat sigorta şirketiyle kurulabilir. Ödemeler aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık olarak planlanabilir. Maaş, devlet tarafından değil emeklilik şirketi tarafından ödenir.

BES'ten emekli olmak için hangi şartlar gerekir?

Sisteme giriş tarihinden itibaren en az 10 yıl sistemde kalmak ve 56 yaşını tamamlamak gerekiyor. Bu iki koşul birlikte sağlanmadan BES emekliliğine hak kazanılmaz. BES emekliliği SGK emekliliğinden bağımsızdır; birinden emekli olmak diğeri için ön koşul değildir. Emeklilik hakkı doğduğunda emekli olmak zorunlu da değildir. Dileyen katkı ödemeye devam edebilir, birikimini büyütebilir. Ayrıca birikimin bir kısmını toplu alıp kalanına maaş bağlatmak da mümkündür.

BES emeklilik maaşı nasıl belirlenir?

Maaş tutarını belirleyen üç temel faktör var:
- Emeklilik anındaki toplam birikim tutarı
- Emeklilik hakkının kullanıldığı yaş (beklenen ömür süresi)
- Emeklilik şirketinin maaş ürünü ve aktüeryal hesaplamaları

Maaş, aktüerya matematiğiyle hesaplanır. Ömür boyu maaş seçeneğinde maaş ve kalan birikim genellikle aynı katsayıyla (enflasyona endeksli) artırıldığından birikimin tükenmemesi hedeflenir. Bu nedenle aynı birikimle farklı yaşlarda başlanan maaşlar ve farklı şirketlerin teklifleri birbirinden farklı olabilir. Güncel devlet katkısı oranlarını ve getiri hesaplamalarını /bes-getiri-hesaplama sayfamızda bulabilirsiniz.

Maaş mı, toplu para mı daha avantajlı?

Uzmanlara göre bu tercih kişinin gelir durumuna bağlıdır. Düzenli ve yeterli başka geliri olmayan, örneğin SGK/Bağ-Kur maaşı yetersiz olan katılımcıların birikimi riske atmadan ömür boyu maaş seçeneğini değerlendirmesi önerilir. Toplu parayı alıp 'borsada ya da mevduatta büyütürüm' diyerek risk almak, geçim güvencesini tehlikeye atabilir. Başka düzenli geliri yeterli olan katılımcılar ise toplu parayı alıp kendi yatırım planına göre değerlendirebilir. Birden fazla BES hesabınız varsa bu kararı esnek şekilde yönetebilirsiniz: bir hesaptan maaş alırken diğerinden toplu para çekilebilir ya da bir hesap büyümeye devam edebilir.

Emeklilik şirketi maaş öncesi veya sonrası değiştirilebilir mi?

Birikim biriktirme aşamasında uygun görünen şirket, maaş aşamasında yeterli ürün çeşitliliği veya altyapı sunmayabilir. Bu nedenle maaşa geçmeden önce şirketlerin maaş ürünlerinin karşılaştırılması önerilir. 2 yılını dolduran her katılımcı ve 56 yaşına gelmiş katılımcılar, ücret ve masraf ödemeden emeklilik şirketini değiştirebilir. Maaş başladıktan sonra da memnun kalınmazsa sözleşmenin başka bir şirkete taşınması mümkün olabilir. Bu aşamadaki usul ve koşullar şirketlere göre farklılaşabilir; ancak tek şirkete mahkum kalınmaz.

Emeklilik döneminde fon seçimi kısıtlanır mı?

Evet. Emeklilik hakkını kullanıp maaş veya program ödemesi aşamasına geçen katılımcıların fon tercihleri mevzuat gereği kısıtlanır. Bu dönemde birikimin tamamının hisse senedi gibi yüksek riskli fonlara yönlendirilmesi mümkün değildir. Amaç, emeklilik dönemindeki birikimin aşırı risk nedeniyle erimesini önlemektir. Fon seçimi, birikim aşamasındaki serbestiden emeklilikte daha korumacı bir çerçeveye dönüşür.

Maaş bağlandıktan sonra haciz koruması var mı?

Emeklilikte bağlanan yıllık gelir sigortası maaşının asgari ücrete kadar olan kısmı, nafaka borçları hariç haczedilemez, rehnedilemez ve iflas masasına dahil edilemez. Devlet katkısı hesabındaki tutarlar ise her durumda korunur. Bu güvence, düzenli maaş almayı tercih edenler için önemli bir avantajdır.

BES maaşı bağlatırken ek avantajlardan yararlanılabilir mi?

Mevzuata göre emeklilikte birikimini en az 10 yıllık yıllık gelir sigortası olarak almayı seçen çalışanlara ek devlet katkısı sağlanabilir. Ayrıca hayat sigortası primlerinden elde edilen vergi avantajı, BES'e ek katkı yapılarak birleştirilebilir. Bu avantajların kapsamı ve oranları güncel mevzuata göre değişebileceğinden güncel hesaplamalar için /bes-getiri-hesaplama sayfasını inceleyebilirsiniz.

İlgili: BES Getiri Hesaplama · Emeklilik Fonları · Sık Sorulan Sorular