BES Katkı Payı Ödemesi Esnek mi?

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) katkı payı ödemelerinin sabit olduğu düşünülür. Oysa sistem esnektir: tutarınızı değiştirebilir, ödemeye ara verebilir, ek katkı yatırabilirsiniz. Bu yazıda BES katkı payı ödemesinin esnekliğini ve devlet katkısı kurallarını ele alıyoruz.

Katkı payı tutarı değiştirilebilir mi?

Evet. Katkı payınızı, planın asgari tutarının üzerinde olmak kaydıyla artırabilir veya azaltabilirsiniz. Düzenli ödeme dışında ara katkı da yatırılabilir.

Ödemeye ara verilebilir mi?

Ödemeye ara vermek mümkündür. Ara verilen dönemde sisteme yeni katkı girmediği için o döneme ait devlet katkısı oluşmaz; ancak sistemdeki süreniz ve mevcut haklarınız korunur. Bazı planlarda belirli bir süre ödeme yapılmazsa ara verme kesintisi uygulanabilir. Atlanan dönemler sonradan ödenerek tamamlanabilir.

Ek katkı ile borç kapatma arasında fark var mı?

Düzenli ödeme dışında ek para yatırmak için ara katkı veya ileri/geçmiş vadeli borç kapatma kullanılabilir. Getiri, devlet katkısı ve kesintiler açısından iki yöntem arasında teknik bir fark yoktur. Tercih, kendi ödeme düzeninize göre yapılır.

Devlet katkısı nasıl işler?

Devlet katkısı, kendi ödediğiniz katkı payından ayrı olarak devlet bütçesinden eklenen bir tutardır. İşveren tarafından ödenen katkı payları devlet katkısından yararlanamaz. Kaynaklarda güncel oran, Türk parası cinsinden yapılan katkı payı ödemeleri için %20 olarak belirtilmektedir; oran Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebilir. Güncel oran ve tavan için BES getiri hesaplama sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Devlet katkısında yıllık tavan nasıl uygulanır?

Bir takvim yılında devlet katkısına esas katkı paylarının toplamı, o yıl için geçerli brüt asgari ücretin yıllık toplam tutarını aşamaz. Tavanı aşan ödemelere kural olarak o yıl devlet katkısı eklenmez; Bakanlığın uygun görüşüyle sonraki yıllarda hesaplama yapılabilir. Ayrıca tavanı aşan toplu ödemeler, takip eden yıla 'devreden' olarak sayılabilir.

Bu tavan kişi başınadır ve TC kimlik numarası bazında tüm hesaplar konsolide edilir. Farklı kurumlarda hesap açmak devlet katkısını çoğaltmaz. Aile içinde devlet katkısını artırmanın yolu, her bir bireyin kendi adına hesap açmasıdır.

Yıl sonu tavanını kaçırmamak neden önemli?

Tavan takvim yılı bazındadır. Yıl içinde tavana kadar katkı yapılmazsa o yıla ait devlet katkısı hakkı kural olarak kullanılamaz. Bu nedenle imkânı olan katılımcıların yıl sonu dolmadan tavanı tamamlaması önerilir.

Kısmi ödeme alınabilir mi?

Belirlenen hâl ve koşullarda, sistemden tamamen ayrılmadan birikimin %50'sine kadar kısmi ödeme alınabilir. Kısmi ödeme hesaplanırken devlet katkısı hesabındaki tutarlar hariç tutulur; ayrıca yapılan kısmi ödeme tutarının %25'ini aşmamak üzere devlet katkısı hesabından da ödeme yapılabilir. Esas ve usuller SEDDK tarafından belirlenir.

Emeklilik hakkı doğunca sistemden ayrılmak zorunlu mu?

Hayır. 10 yıl sistemde kalma ve 56 yaş şartı sağlandığında katılımcı yalnızca emekliliğe hak kazanır; emekli olmak zorunda değildir. Dileyen 60, 65, 70 yaşına kadar katkı ödemeye devam edebilir. Hak doğduğunda birikimin tamamı toplu alınabilir, bir kısmı alınıp kalanından maaş bağlanabilir ya da hiç para çekilmeden sistemde kalınabilir.

Ne kadar katkı ödemek gerekir?

Uzmanlar, katkı payını sabit bir tutar yerine gelirin bir yüzdesi olarak ve yaşa göre belirlemeyi önerir. Kabaca bir çerçeve vermek gerekirse: 20'li yaşlarda gelirin %1'i ile başlanabilir; 26-36 yaş arası %3-5, 36-46 yaş arası %5-10, 46 yaş üzeri ise yaklaşık %10 makul kabul edilir. Yaş ilerledikçe emekliliğe kalan süre kısaldığı için oranın artırılması önerilir. Tavanı aşan ödemeye devlet katkısı eklenmediği için katkıyı tavana kadar yapmak yeterlidir.

Birden fazla BES hesabı esneklik sağlar mı?

Uzmanlara göre birden fazla BES hesabı, ileride yalnızca bir hesabı bozup diğerlerini sistemde tutarak süre ve hak kaybını önler. Fon değişikliği hakkı her hesap için ayrı işler; aynı şirkette ek hesap açmak yeni giriş aidatı doğurmaz. Ancak devlet katkısı tavanı kişi başına olduğu için bu hesaplar devlet katkısını çoğaltmaz.

BES, esnek ödeme yapısı ve devlet katkısıyla uzun vadeli birikim için değerlendirilebilir. Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel hesap planlaması için bir uzmana danışmanız önerilir.