BES Şirketi Nasıl Değiştirilir? Aktarım Süreci ve Şartları

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) birikimlerinizi başka bir emeklilik şirketine aktarmak, mevzuatla belirlenmiş kurallara tabidir. Bu yazıda, şirket değiştirme (aktarım) sürecinin şartlarını, dikkat edilmesi gereken noktaları ve sık sorulan soruları ele alıyoruz.

BES Şirketi Değiştirme (Aktarım) Şartları Nelerdir?

BES'te şirket değiştirmek için öncelikle mevcut emeklilik şirketinizde en az 1 yıl kalma şartı bulunur. Uzmanlar, pratikte kesinti ve süre kaybı olmadan geçiş yapabilmek için 24 ay (2 yıl) tamamlandıktan sonra değişiklik yapılmasını önerir. İlk değişikliğin ardından her yıl bir kez şirket değiştirme hakkınız vardır.

Aktarım talebiniz, şirkete ulaştığı tarihten itibaren en geç 10 iş günü içinde birikiminiz ve hesaba ilişkin bilgi/belgeler yeni şirkete aktarılır. Bu işlem sistemden çıkış sayılmaz; emeklilik için sayılan süreniz ve devlet katkısı hakkınız korunur.

Şirket Değiştirirken Devlet Katkısı Fonu Tercihi Değişir mi?

Evet, şirket değiştirmek yalnızca arayüz veya hizmet değişimi değildir; aynı zamanda devlet katkısı fonu tercihinizin (faizli/faizsiz) de değiştirilmesi anlamına gelir. Çünkü devlet katkısı fonunda faizli mi yoksa faizsiz (katılım/faize duyarlı) mi tercih edileceği sisteme girişte belirlenir ve aynı şirkette sonradan değiştirilemez. Bu tercihi değiştirmenin yolu emeklilik şirketini değiştirmektir. Bu nedenle, şirket seçerken o şirketin devlet katkısı fonlarının performansını da bir kriter olarak değerlendirmek önemlidir.

Aynı Şirkette Plan Değiştirme Hakkı (Şirket Değiştirmeden)

Şirket değiştirmeden de mevcut emeklilik şirketinizde yılda 4 kez plan değiştirme hakkınız bulunur. Plan değişikliği; kesinti yapısını (örneğin kesintisiz plana geçiş), seçilebilen fonları ve planın yan haklarını değiştirebilir. İnanç/faiz hassasiyeti, risk algısı veya beklentileriniz zamanla değiştiğinde, mevcut planınız artık uygun olmayabilir; bu durumda şirket değiştirmeden plan değiştirmek mümkündür.

BEFAS ile Farklı Şirketlerin Fonlarına Erişim

BEFAS (Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu) sayesinde katılımcılar, yalnızca bağlı oldukları emeklilik şirketinin değil, diğer şirketlerin emeklilik fonlarını da seçebilir. Mevzuat gereği bu erişim sağlanmak zorundadır. Dolayısıyla, mevcut şirketinizin fonlarına mahkum değilsiniz; BEFAS üzerinden farklı şirketlerin fonlarını karşılaştırıp tercih edebilirsiniz.

Aktarım Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Süre ve devlet katkısı korunur: Aktarım, sistemden çıkış sayılmadığı için emeklilik süreniz ve devlet katkısı hakkınız aynen devam eder.
• Kesintiler: Şirket değiştirirken giriş aidatı, yönetim gideri ve fon işletim gideri gibi kesintiler yeni şirketin sözleşme koşullarına göre uygulanır. Tüm kesintilerin sözleşmede açıkça belirtilmesi zorunludur.
• Fon dağıtımı: Emeklilik şirketi, ödenen katkı paylarını en geç şirkete intikalini takip eden 2. iş gününde yatırıma yönlendirmek zorundadır. Bu süreye uyulmazsa, oluşan parasal kayıp şirket tarafından hesabınıza ödenir.
• Fon seçimi sorumluluğu: BES'te fon dağılımını seçme ve değiştirme sorumluluğu tamamen katılımcıya aittir. Emeklilik şirketi katkı payını seçilen fonlarda değerlendirir, ancak hangi fonların seçileceğine ve ne zaman değiştirileceğine siz karar verirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

BES şirketimi değiştirirsem devlet katkım yanar mı? Hayır, aktarım sistemden çıkış sayılmadığı için devlet katkısı hakkınız korunur. Yalnızca erken ayrılma (sistemden çıkış) durumunda devlet katkısının hak kazanılan kısmı ödenir, kalanı bütçeye gider.

Aynı anda birden fazla BES hesabım olabilir mi? Evet, birden fazla BES hesabı açmak mümkündür. Uzmanlar, esneklik sağlaması açısından farklı yıllarda açılmış hesaplarla ilerlemeyi önerir. Bu sayede ihtiyaç halinde hesaplardan yalnızca birini bozup diğerlerini sistemde tutarak süreyi ve devlet katkısı haklarını koruyabilirsiniz.

Şirket değiştirirken hangi belgeler gerekir? Aktarım talebi için genellikle kimlik bilgileriniz ve yeni şirketle yapacağınız emeklilik sözleşmesi yeterlidir. Mevcut şirketiniz, talebin ulaşmasından itibaren en geç 10 iş günü içinde birikiminizi ve hesaba ilişkin bilgi/belgeleri yeni şirkete aktarmakla yükümlüdür.

BES şirketi değiştirme ücretli mi? Aktarım işlemi için doğrudan bir ücret alınmaz. Ancak yeni şirketin sözleşme koşullarına göre giriş aidatı ve diğer kesintiler uygulanabilir. Bu kesintilerin sözleşmede açıkça belirtilmesi zorunludur.

İlgili: BES Hesaplayıcı · Emeklilik Fonları · Sık Sorulan Sorular