BES’e Nereden Katılınır? Katılım Kanalları Rehberi

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), kamu sosyal güvenlik sistemini tamamlayan, gönüllü katılıma ve belirlenmiş katkı esasına dayanan bir tasarruf sistemidir. Sistemde katılımcı, bir emeklilik şirketiyle sözleşme yapar; ödediği katkı payları, tercih ettiği emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilir. Peki BES’e nereden katılabilirsiniz? Başvuru kanallarını ve süreci aşağıda özetliyoruz.

BES’e Katılım İçin Hangi Kanallar Kullanılabilir?

Bireysel emeklilik sözleşmesi bir emeklilik şirketiyle yapılır. Başvuru için birkaç farklı kanal bulunur:

• Emeklilik şirketlerinin şubeleri
• Çağrı merkezleri
• Anlaşmalı bankalar
• Çoğu şirkette tamamen online olarak web sitesi veya mobil uygulama

Başvuru sırasında kimlik bilgileri, iletişim bilgisi ve bir ödeme talimatı (banka hesabı veya kredi kartı) verilir. Aynı adımda katkı payı tutarı ve fon tercihleri de belirlenir. Sisteme giriş tarihiniz, emeklilik için sayılan 10 yıllık sürenin başlangıcı kabul edilir.

BES Başvurusundan Önce Hangi Kararlar Verilmeli?

BES’e katılırken göz önünde bulundurmanız gereken iki önemli tercih vardır.

İlki, devlet katkısı fonunun faizli mi yoksa faizsiz (katılım/faize duyarlı) mı olduğudur. Bu tercih sisteme girişte belirlenir; aynı emeklilik şirketinde sonradan değiştirilmesi mümkün değildir. Tercihinizi değiştirmenin yolu, emeklilik şirketini değiştirmektir. Bu nedenle faizsiz (katılım) hassasiyeti olan kişilerin bu tercihi sisteme girerken mutlaka beyan etmesi gerekir. Her emeklilik şirketinde mevzuat gereği hem faizli hem faizsiz bir devlet katkısı fonu bulunur.

İkinci önemli nokta, fon seçimidir. BES’te fon dağılımını seçme ve değiştirme sorumluluğu tamamen katılımcıya aittir. Emeklilik şirketi katkı payını seçilen fonlarda değerlendirir; ancak hangi fonların seçileceğine katılımcı karar verir. Şirketler farklı portföy yapılarına sahip en az üç fon kurmakla yükümlüdür; hisse senedi, borçlanma araçları, para piyasası, altın/kıymetli maden ve katılım fonları gibi seçenekler arasından risk-getiri beklentinize göre bir dağılım oluşturabilirsiniz.

Otomatik Katılım ile BES’e Dahil Olanlar İçin Önemli Noktalar

BES’e katılım yalnızca gönüllü başvuruyla sınırlı değildir. Otomatik Katılım Sistemi (OKS) kapsamında 45 yaşını doldurmamış Türk vatandaşı çalışanlar (SGK 4/a ve 4/c), işverenleri aracılığıyla otomatik olarak bir emeklilik planına dahil edilir. Çalışan katkı payı, prime esas kazancın %3’üdür.

OKS kapsamında dahil edilen çalışanlar, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 2 ay içinde cayma hakkına sahiptir. Cayma halinde ödenen katkı payları, varsa getirileriyle birlikte 10 iş günü içinde iade edilir. Cayma hakkını kullanmayan çalışanlara, sisteme girişte bir defaya mahsus ilave devlet katkısı sağlanır. Ayrıca emeklilikte birikimini en az 10 yıllık yıllık gelir sigortası olarak almayı seçen çalışanlara birikimlerinin %5’i kadar ek devlet katkısı ödenir. Güncel ilave devlet katkısı tutarını öğrenmek için hesaplama sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sisteme Katıldıktan Sonra Haklarınız Neler?

Katılım tamamlandıktan sonra emeklilik şirketi, ödenen katkı paylarını en geç intikalini takip eden 2. iş gününde yatırıma yönlendirmek zorundadır. Katılımcı, sözleşme şartları çerçevesinde fon dağılımını dilediği zaman değiştirebilir. Ayrıca en az 1 yıl aynı şirkette kalmak koşuluyla birikimlerinizi başka bir emeklilik şirketine aktarabilirsiniz. Aktarım sırasında sistemdeki süreniz ve devlet katkısı hakkınız korunur; bu işlem sistemden çıkış sayılmaz.

Emeklilik hakkı için ise sisteme giriş tarihinden itibaren en az 10 yıl sistemde kalmak ve 56 yaşını tamamlamak gerekir. Emeklilikte birikimler toplu ödeme, program dahilinde düzenli ödeme veya yıllık gelir sigortası ile alınabilir. Erken ayrılmada ise yalnızca hak kazanılan devlet katkısı ödenir ve birikim üzerinden stopaj yapılır; bu nedenle sistemin uzun vadeli avantajları değerlendirilmelidir.

BES’e katılım sürecinde hangi kanalı seçerseniz seçin, sözleşmede yer alan kesintileri (giriş aidatı, yönetim gideri, fon işletim gideri) ve fon tercihlerinizi dikkatle incelemeniz önemlidir. Tüm kesintilerin sözleşmede açıkça belirtilmesi zorunludur.