Katılım (Faizsiz) BES Fon Türleri Nelerdir?

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), kamu sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı olarak kurulmuş; bireylerin emeklilik dönemine yönelik tasarruflarını yatırıma yönlendirmesini amaçlayan gönüllü bir sistemdir. Bu sistemde katılımcı, ödediği katkı payını birden fazla emeklilik yatırım fonu arasında paylaştırabilir ve sözleşme şartları çerçevesinde fon dağılımını değiştirebilir. Fon tercihi ise katılımcının risk-getiri beklentisine ve vadesine göre yapılır.

Katılım (faizsiz) BES fon türleri nelerdir?

Mevzuata göre her emeklilik şirketi; hisse senedi, borçlanma araçları (tahvil-bono), para piyasası, altın/kıymetli maden ve katılım/faizsiz fonlar gibi farklı portföy yapılarına sahip en az 3 fon kurmak zorundadır. Katılım esaslı fonlar da bu kategoriler içinde yer alır; böylece faiz hassasiyeti olan katılımcılar için hisse senedi, altın, para piyasası veya kira sertifikası gibi araçlara yatırım yapabilen fon alternatifleri sunulur.

Bugün birçok emeklilik şirketi, planlarının neredeyse tamamının katılım esaslı versiyonunu tüketiciyle buluşturur. Örneğin, Türkiye Hayat ve Emeklilik, Allianz, AXA Hayat ve Emeklilik ve MetLife gibi büyük şirketlerin ürün gamında katılım esaslı seçenekler yer alır. Katılım Emeklilik ise tamamen faizsiz/katılım esaslı çalışan, geniş plan yelpazesi ve faizsiz fon seçenekleri sunan bir şirket olarak öne çıkar. Bununla birlikte hangi planın size uygun olduğuna karar verirken güncel plan adlarını, asgari katkı tutarlarını ve kesinti oranlarını doğrudan şirketin resmî kaynaklarından teyit etmeniz faydalıdır.

Devlet katkısı fonunda faizsiz (katılım) tercihi nasıl yapılır?

Devlet katkısı, bireysel emeklilik hesabınızdan ayrı olarak yönetilen Devlet katkısı fonunda değerlendirilir. Bu noktada sistemin en kritik kurallarından biri devreye girer: Devlet katkısı fonunda faizli mi yoksa faizsiz (katılım/faize duyarlı) bir fon mu tercih edeceğiniz sisteme girişte belirlenir.

Eğer faizli devlet katkısı fonu tercihiyle sisteme girdiyseniz, aynı emeklilik şirketinde sonradan faizsiz devlet katkısı fonuna geçiş yapamazsınız. Bu tercihi değiştirmenin yolu emeklilik şirketini değiştirmektir. Bu nedenle katılım (faizsiz) hassasiyeti taşıyanların bu durumu sisteme giriş sırasında mutlaka beyan etmesi gerekir; aksi takdirde aracı kurum veya banka, standart bir plan düzenleyebilir. Her emeklilik şirketinin mevzuat gereği hem faizli hem de faizsiz bir devlet katkısı fonu bulundurduğunu da hatırlatalım.

Katılım fonlarını seçerken nelere dikkat etmelisiniz?

Uzmanlara göre fon seçiminde önce kendi risk algınızı ve beklentinizi doğru tanımalısınız. Birçok katılımcı, seçtiği fonun kısa vadede negatif getiri verebileceğini bilmediği için fon düştüğünde panikle satış yapar ve zarar eder. Bu nedenle risk toleransınızı önceden bilmeniz önemlidir. Önerilen iki adımlı yaklaşım şöyledir:

1. Önce varlık dağılımına karar verin: Hisse senedi, altın ve kıymetli maden, para piyasası, yurt dışı ve döviz fonları arasında nasıl bir ağırlıklandırma yapacağınızı belirleyin.
2. Ardından her varlık türü için hangi emeklilik şirketinin katılım fonunun içerik ve performans olarak size uygun olduğunu değerlendirin.

Fon seçiminde yalnızca ana kategoriye (altın/hisse/para piyasası) değil, bu kategorilerin kendi içindeki alt türlere de bakmak gerekir. Ayrıca BES'te fon dağılımını seçme ve değiştirme sorumluluğunun tamamen katılımcıya ait olduğunu unutmamak gerekir. Emeklilik şirketi katkı payını seçtiğiniz fonlarda değerlendirir; ancak hangi fonların seçileceğine ve ne zaman değiştirileceğine karar verme yetkisi devredilemez.

Katılım fonlarında kesintiler ve yatırıma yönlendirme

Emeklilik şirketleri, katılımcıdan giriş aidatı, yönetim gideri kesintisi ve fon işletim gideri kesintisi talep edebilir. Tüm kesintilerin emeklilik sözleşmesinde ve ilan/reklamlarda açıkça belirtilmesi zorunludur. Kesinti oranlarının miktar ve sınırları Sermaye Piyasası Kurulunun görüşü alınarak düzenleyici otorite tarafından belirlenir.

Öte yandan ödenen katkı paylarının en geç şirkete intikalini takip eden 2. iş gününde yatırıma yönlendirilmesi zorunludur. Şirket bu süreyi veya fon dağıtım/aktarım yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmezse, katılımcının birikiminde oluşan parasal kaybı hesaplayıp hesabına ödemekle yükümlüdür.

Emeklilik sisteminde birikiminizin hangi fonlarda değerleneceği, uzun vadede elde edeceğiniz sonucu doğrudan etkiler. Katılım esaslı fonlar hakkında güncel getiri oranlarını ve devlet katkısı hesaplamalarını incelemek için BES getiri hesaplama sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.