BEFAS Nedir? Başka Şirketin Fonları Nasıl Seçilir?

Katılımcıların sık sorduğu sorulardan biri şu: "Sadece kendi emeklilik şirketimin fonlarını mı seçebilirim?" Yanıt, mevzuatın sağladığı bir imkânla netleşiyor: BEFAS sayesinde yalnızca bağlı olduğunuz şirketin değil, diğer emeklilik şirketlerinin fonlarını da seçebilirsiniz.

BEFAS nedir?

BEFAS (Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu), katılımcıların bağlı oldukları emeklilik şirketi dışındaki şirketlerin emeklilik yatırım fonlarını da seçebilmesini sağlayan platformdur. Uzmanlara göre BES'te birikimin getirisini doğrudan seçilen fonların içeriği ve performansı belirler; emeklilik şirketi ise temel olarak aracılık hizmeti sunar. Şirketler arasındaki fark daha çok sundukları ek hizmetlerde ve plan/kesinti yapılarında ortaya çıkar. Bu nedenle BEFAS, katılımcıya şirketinden bağımsız olarak uygun gördüğü fonlara yönelebilme imkânı verir.

BEFAS ile başka şirketlerin fonlarını nasıl görürüm?

Bazı katılımcılar diğer şirketlerin fonlarını göremediklerini düşünür. Uzmanlara göre bunun nedeni, bazı şirketlerin BEFAS erişimini mobil uygulamalarında kısıtlayıp yalnızca kendi online platformlarında sunmasıdır. Mevzuat gereği bu erişimin sağlanmak zorunda olduğunu hatırlamak gerekir. Yani katılımcı, mevcut şirketinin fonlarına mahkûm değildir.

Erişimle ilgili ilk kontrol adımı olarak EGM'nin resmî uygulaması BES Mobil'den yararlanabilirsiniz. Bu uygulama üzerinden kaç adet bireysel emeklilik hesabınız olduğunu, hangi şirketlerde hesabınız bulunduğunu, hesapların hangi fonlarda olduğunu ve hesap geçmişinizi görebilirsiniz. Uzmanlara göre haberdar olmadığınız hesaplarınız bulunabilir; BES Mobil bunları tek yerde görmeyi sağlar.

Devlet katkısı fonu BEFAS ile değiştirilebilir mi?

Hayır. Yaygın yanılgının aksine devlet katkısı fonunu devlet değil, sözleşmenin yapıldığı emeklilik şirketi yönetir. Katılımcı bu fonu BEFAS üzerinden başka bir şirketin fonuyla değiştiremez; yalnızca emeklilik şirketini değiştirerek farklı bir devlet katkısı fonuna geçebilir. Şirketler bu fonları mevzuatın izin verdiği sınırlar içinde kendi stratejileriyle yönettiğinden, devlet katkısı fonlarının yıllık getirileri arasında kayda değer farklar oluşabilir.

Otomatik (robot) fon yönetimi BEFAS erişimini etkiler mi?

Bazı emeklilik şirketleri, fon dağılımını algoritmayla düzenleyen otomatik portföy yönetimi sunar. Uzmanlara göre bu seçeneğin önemli dezavantajları vardır: katılımcı genellikle belirli bir süre (örn. 1 yıl) fon değişikliği yapma hakkından feragat etmek zorunda kalır ve otomatik yönetim çoğunlukla yalnızca o şirketin kendi fonlarından portföy oluşturur. Bu durumda BEFAS üzerinden diğer şirketlerin fonlarına erişim kapanabilir. Ayrıca büyük hacimle ve genel kurallarla çalıştığından hızlı ve esnek hareket edemez.

BEFAS kullanırken nelere dikkat edilmeli?

• Fon dağılımını seçme ve değiştirme sorumluluğu tamamen katılımcıya aittir; bu yetki devredilemez. Emeklilik şirketi katkı payını seçilen fonlarda değerlendirir, ancak hangi fonun seçileceğine katılımcı karar verir.
• Fon değiştirme hakkı katılımcıya aittir ve istenildiği zaman kullanılabilir. Şirketlerin ayda bir kez gönderdiği fon önerileri genellikle yalnızca o şirketin kendi fonlarını içerir.
• Katılımcı lehine fon gider iadesinin kapsamı plana ve yıla göre değişebilir; uzmanlara göre bu iade ağırlıklı olarak kişinin kendi şirketinin fonlarında tutulan kısma uygulanır ve farklı bir şirketin BEFAS fonlarında tutulan kısma uygulanmayabilir. Bu nedenle yalnızca iade avantajı için daha uygun bir fondan vazgeçmek her zaman doğru olmaz.
• Şirket değiştirmek de bir seçenektir: uzmanlara göre sözleşmede 24 ayı (2 yıl) tamamlayınca, ardından her yıl bir kez şirket değiştirilebilir. Mevzuata göre aktarım için mevcut şirkette en az 1 yıl kalma şartı bulunduğunu da not etmek gerekir.

BEFAS seçeneklerini değerlendirirken fon dağılımını ne sıklıkla gözden geçirmeniz gerektiğini BES fonunu ne zaman değiştirmeli yazımızda ele almıştık. Genel bilgilendirme niteliğindeki bu içerik, kişiye özel yatırım tavsiyesi yerine geçmez.